Мадина кабылкызы фразеологизмы со значением интеллектуальной деятельности с позиции когнитивной теории


Скачать 405.86 Kb.
НазваниеМадина кабылкызы фразеологизмы со значением интеллектуальной деятельности с позиции когнитивной теории
страница4/4
Дата публикации28.04.2013
Размер405.86 Kb.
ТипАвтореферат
referatdb.ru > Медицина > Автореферат
1   2   3   4

ТҮЙІН

Абаева Мадина Қабылқызы
^ КОГНИТИВТІК ТЕОРИЯ АСПЕКТІСІНДЕГІ ЗИЯТКЕРЛІК ӘРЕКЕТ МӘНІНДЕГІ ФРАЗЕОЛОГИЗМДЕР
10.02.01 – Орыс тілі
Диссертациялық жұмыстың өзектілігі фразеологизмдердің қазіргі тіл ғылымының даму үрдістеріне сәйкес зерттеліп жатқан интегративті лингвистика тұрғысынан қарастырылуымен айқындалады.

Зерттеу жұмысында қолданылған негізгі ұғымдардың бірі «аталымдық парадигма» аталым теориясының сөйлеу әрекеті ретіндегі дамуына сәйкес когнитивті-номинативтік парадигма түрінде қолданылады, мұндағы когнитивтік бөлікті вербалданатын когнитивтік кеңістік, ұғымдық категориялар ретіндегі «сол жақ» құраса, «оң жақты» «сол жақтың» мазмұнын жеткізетін номинативтік бірліктер құрап тұрады.

Сол жақ когнитивтік бөлік концептуалды метафора негізінде ерекшеленеді.

Оң жақ тілдік бөлік лексикалық және грамматикалық екі аумақ түрінде көрінеді де, интегративті лингвистика аясында зерттелген үлгіге арқа сүйейді.

Фразеологизмдердің сөйлеу әрекеті ретіндегі аталым теориясының болашақтағы дамуына әкелетін когнитивтік-аталымдық үлгілеу шеңберінде зерттелуі ғылыми диссертациялық жұмыстың өзектілігін көрсетеді.

^ Зерттеу жұмысының мақсаты орыс тілінің зияткерлік әрекет мәніндегі фразеологизмдерді жасаудағы аталымдық әлеуетін үлгілеу және зерттеу, сонымен бірге фразеологиялық семантиканың метафоралық құрамдас бөлігін айқындау болып табылады.

^ Зерттеу нысаны – орыс тіліндегі зияткерлік әрекет мәніндегі фразеологизмдер.

Зерттеу пәнін зияткерлік әрекет мәніндегі фразеологизмдердің когнитивтік-аталымдық парадигмасы және олардың тірек компоненттерінің аталымдық әлеуеті құрайды.

^ Зерттеу жұмысының материалы ретінде А.И. Молотков редакторлығымен жарық көрген «Орыс тілінің фразеологиялық сөздігінен», В.М. Мокиенко редакторлығымен шыққан «Орыс сөзіндегі фразеологизмдер», Р.И. Яранцевтың «Анықтамалық-сөздігінен», «Орыс тілінің фразеологиялық синонимдер» сөздігінен жаппай таңдау жолымен сұрыпталған зияткерлік әрекет мәніндегі фразеологиялық бірліктер алынды.

^ Жұмыстың ғылыми жаңалығы мен теориялық маңызы.

Адамдардың сөйлеу әрекетіндегі психикалық белсенділігін білдіруші фразеологизмдердің табиғатын танытуда тілдің аталымдық әлеуетінің жүзеге асырылуын көрсететін зияткерлік әрекет мәнді білдіретін фразеологизмдердің когнитивтік-аталымдық парадигмасы алғаш рет жан-жақты зерттелді. Тілдің аталымдық ресурстарын когнитивтік-аталымдық тұрғыдан бейнелеудегі сөйлеу әрекеті аталым теориясының жүзеге асырылу аясында қарастырылды. Аталған бұл бағыт фразеологизмдерді тілдік тұрғыдан зерттеудің алғашкы кезеңінде болғандықтан, аталым бірліктерді жүйелеу қажеттілігі туындады.

^ Жұмыстың практикалық маңызы зерттеу нәтижелерін фразеология, лексикология, когнитивті лингвистика пәндері бойынша арнайы курстар өткізу тәжірибесінде және жалпы тіл білімі мен лексикографиядан теориялық курс дәрістерін дайындауда қолдануға болатындығымен айқындалады.

Қорғауға ұсынылатын негізгі тұжырымдар:

1. Сөйлеу әрекеті ретіндегі аталым теориясы өткендегі және болашақтағы тілдің аталымдық ресурстарын анықтауға мүмкіндік береді;

2. Дайын аталымдық бірліктердегі тудырушы әлеуеттің жаңғыртпасы (реконструкция) бұдан былайғы тілдің аталымдық құрамының даму мүмкіндіктерін анықтауға септігін тигізеді;

3. Когнитивтік-аталымдық парадигманың үлгісі дүниенің тілдік бейнесінің әртүрлі үзіктерін, соның ішінде зияткерлік қимыл-әрекетті (поведение) аталым, ішнара фразеологизм жасаудың түрлі тәсілдерін қолдану арқылы вербалдау бойынша аталымдық әрекеттің нәтижелерін ашып көрсетуге мүмкіндік береді;

4. Парадигманың лексикалық аймағының семантикалық кеңістігін ұйымдастырудың бір факторы ретінде оны мүшелейтін психикалық үдерістерді атауға болады, бұлардың әмбебаптығы тұтастай алғанда тілде де және дәл солай тілдің жекелеген үзіктерінде де көрініс таба білу қабілетімен айқындалады;

5. Грамматикалық аймақтар толық және толық емес те бола алады, әртүрлі тірек компоненттердің морфологиялық тіркесімділігінің айырмашылықтарын және бұған сәйкес олардың аталымдық белсенділігін көрсетеді;

6. Фразеологиялық семантикадағы когнитивтік бірліктердің спецификасын зияткерлік әрекет мәніндегі фразеологизмдерге тән концептілер жинағы (фреймдер, слоттар) да көрсетеді;

7. Зияткерлік әрекет мәніндегі фразеологизмдер мәдениеттің барлық (соматикалық, кеңістіктік, уақыттық, заттық, биоморфтық, рухани) әмбебап кодтарын вербализациялауға қатысады.

^ Зерттеудің болашағы аталымның әртүрлі, соның ішінде фразеологизм жасау құралдары мен тәсілдерін қолдану арқылы тілдің когнитивтік-аталымдық әлеуетін анықтаумен байланысты болмақ.

Resume
Abayeva Madina Kabylkyzy
^ PHRASEOLOGISMS WITH THE MEANING OF INTELLECTUAL ACTIVITY WITHIN THE ASPECT OF COGNITIVE THEORY
10.02.01 – Russian Language

Applicability of a current dissertation is determined by phraseologisms, which are researched from the perspective of integrative linguistics developed with respect to current developmental trends within modern linguistic science.

Among the fundamental definitions used in the current research appears to be the so-known “nominative paradigm”, which has acquired a notion of a cognitive-nominative paradigm in the course of development of and under the influence of the theory of nomination as of a speech activity. The cognitive part or the “left part” is to be referred to as a verbalized cognitive space, conceptual categories, while the “right part” entails nominative units developed for the expression of the “left part”.

The left cognitive part is based on a conceptual metaphor.

The right, or the language, part is represented by two zones – lexical and grammatical, and is based on a certain model developed within integrative linguistics.

Research of phraseologisms within the cognitive-nominative modeling is designed to further the development of the theory of nomination as a speech activity, which determines the applicability of the present research.

The aim of the present research is to model and to explore nominative potential of the Russian language as regards the development of phraseologisms with the meaning of intellectual activity and to bring to light a metaphoric component of phraseological semantics.

^ The subject of the research is the phraseologisms with the meaning of intellectual activity.

The subject of the research is comprised of cognitive-nominative paradigms of phraseologisms with the meaning if intellectual activity and nominative potential of their supporting components.

^ The material used for the research is phraseological units with the meaning of intellectual activity, selected by continuous sampling from Phraseological dictionary of Russian Language under the editorship of A.I. Molotkov, “Phraseologisms in the Russian speech” under the editorship of V.M. Mokiyenko; R.I. Yarantzev «Glossary», Dictionary of phraseological synonyms of the Russian language.

^ Academic novelty and theoretic importance of the research lies in the fact that for the first time in the course of the research was developed the cognitive-nominative phraseological paradigm with the meaning of intellectual activity, which represents the realization of nominative potential of the language in the language formation process during mental activity of a person.

^ Practical importance of the research is seen in the opportunity of using research data during teaching special courses on phraseology, lexicology, cognitive linguistics and reading lectures on theory of comprehensive linguistics and lexicography.

Main provisions to be presented during the viva:

1. The theory of nomination as a speech activity allows revealing nominative resources of the language in perspective and retrospective.

2. Reconstruction of a generating potential in complete nominative units allows revealing the possibilities of further development of a nominative composition of the language.

3. The cognitive-nominative model allows for the results of nominative activity on the verbalization of various fragments of the world map to be explicated, including the verbalization of mental behaviour with the use of different means of nomination and phrase formation, in particular.

4. One of the factors responsible for organization of a semantic space within a lexical zone of a paradigm comes to be mental processes which have a splitting impact on the paradigm. Universal qualities of mental processes manifest themselves in their ability to function in the language in general, as well as in some of its fragmented parts.

5. Grammatical zones can be complete and incomplete. They demonstrate the difference of morphological compatibility of various supporting components and, consequently, their dissimilar nominative activity.

6. The specifics of cognitive units in the phraseological semantics reveals the set of concepts (frames and slots), which characterize the phraseologisms with the meaning of intellectual activity.

7. Phraseologisms with the meaning of intellectual activity participate in the verbalization of all universal cultural codes (somatic, spatial, temporal, objective, biomorphic, and spiritual).

^ The present research is designed to reveal the cognitive-nominative potential of the language by using various means and approaches of nomination, including phrase formation.

Абаева Мадина Кабылкызы
Фразеологизмы со значением интеллектуальной деятельности

с позиции когнитивной теории

10.02.01 – Русский язык

Автореферат

на соискание ученой степени

кандидата филологических наук


Заказ №23. Подписано в печать 12.08.2008.

Формат 60х84 1,16. Бумага офсет 31. Печать RIZO.

Усл. печ. л. 1,5. Тираж 100 экз.

Отпечатано в типографии «Арт Каблан и К»

г.Алматы, ул. Жарокова 197, оф.3, тел.8 (727)274-01-81


1   2   3   4

Похожие рефераты:

Фразеологизмы со значением любви в русском и английском языках
...
Основы управления интеллектуальной собственностью
Ния и коммерческого использования объектов интеллектуальной собственности в предпринимательской деятельности, даётся общее представление...
Хv международная научная конференция «Новые парадигмы и новые решения в когнитивной лингвистике»
Международная распределенная лаборатория когнитивной лингвистики и концептуальных исследований (лклиКИ): Кемерово – Севастополь –...
Интеллектуальной собственности
Государственной программы по охране интеллектуальной собственности на 2008-2010 гг и направлен на развитие в республике научно-исследовательской...
V междисциплинарный семинар по когнитивной науке
Республике Беларусь («Когнитивная психология», 2001 г., «Когнитивная психология и искусственный интеллект», 2002 г., «Когнитивная...
Интеллектуальной деятельности (интеллектуальная собственность)
Законодательство об интеллектуальной собственности состоит из настоящего Кодекса и других актов законодательства
Интеллектуальной деятельности (интеллектуальная собственность)
Законодательство об интеллектуальной собственности состоит из настоящего Кодекса и других актов законодательства
Интеллектуальной деятельности (интеллектуальная собственность)
Законодательство об интеллектуальной собственности состоит из настоящего Кодекса и других актов законодательства
Интеллектуальной деятельности (интеллектуальная собственность)
Законодательство об интеллектуальной собственности состоит из настоящего Кодекса и других актов законодательства
Исключительные права на результаты интеллектуальной деятельности...
Законодательство об интеллектуальной собственности состоит из настоящего Кодекса и других актов законодательства

Вы можете разместить ссылку на наш сайт:
Школьные материалы


При копировании материала укажите ссылку © 2013
контакты
referatdb.ru
referatdb.ru
Рефераты ДатаБаза